یک فوق‌تخصص آسم و آلرژی کودکان از دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به افزایش خطر حملات آسم در فصل پاییز، بر ادامه منظم درمان، کنترل رطوبت و کپک خانه و پیگیری پزشکی پس از هر حمله تأکید کرد. به گفته او، قطع خودسرانه اسپری‌ها و مصرف بی‌مورد آنتی‌بیوتیک از اشتباه‌های رایج خانواده‌هاست.
دکتر پریسا آشورنیا آسم را یک بیماری التهابی مزمن راه‌های هوایی توصیف کرد که مجاری تنفسی را به محرک‌های محیطی حساس می‌کند. او گفت این بیماری می‌تواند با سرفه‌های مکرر، خس‌خس سینه و تنگی نفس خود را نشان دهد.
علائم آسم در هر سن متفاوت است
به گفته این متخصص، نشانه‌های آسم بسته به سن کودک فرق می‌کند. در شیرخواران و کودکان خردسال، بی‌قراری، تلاش بیشتر برای نفس کشیدن، استفاده از عضلات فرعی تنفسی و فرورفتگی فضای بین دنده‌ها می‌تواند نشانه اختلال تنفسی باشد. کودکان بزرگ‌تر ممکن است از سنگینی قفسه سینه یا ناتوانی در کشیدن نفس عمیق شکایت کنند. او تأکید کرد شناخت به‌موقع این علائم و اقدام مناسب، نقش مهمی در جلوگیری از تشدید بیماری دارد.
چرا پاییز و زمستان پرخطرتر است؟
آشورنیا عفونت‌های تنفسی را از محرک‌های شایع حمله آسم دانست. با شروع فصل سرد و بازگشایی مدارس، ویروس‌ها راحت‌تر بین کودکان دست‌به‌دست می‌شوند. به همین دلیل مدیریت درمان در پاییز و زمستان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، حتی برای کودکانی که بیماری‌شان تحت کنترل است.
هشدار درباره قطع خودسرانه اسپری
این فوق‌تخصص گفت کاهش تدریجی داروهای کنترل‌کننده باید حتماً با نظر پزشک انجام شود. به گفته او، در برخی بیماران ادامه درمان نگهدارنده با کمترین دوز مؤثر ضروری است و قطع خودسرانه اسپری‌های تنفسی خطر تشدید علائم و حمله مجدد را افزایش می‌دهد.
ویزیت پیگیری پس از حمله آسم
آشورنیا توضیح داد کودکانی که به‌دلیل حمله آسم بستری می‌شوند یا چند ساعت در اورژانس تحت نظر قرار می‌گیرند، پس از ترخیص باید برای ارزیابی مجدد به پزشک مراجعه کنند. زمان ویزیت به شدت حمله، سن کودک و شرایط خانواده بستگی دارد؛ اما در بسیاری از موارد، نخستین ویزیت یک تا دو هفته پس از ترخیص توصیه می‌شود.
او افزود در این ویزیت‌ها آموزش درست استفاده از اسپری به کودک و خانواده و ارائه توصیه‌هایی برای کنترل محرک‌های محیطی انجام می‌شود. این کار به کنترل بهتر بیماری و کاهش احتمال حمله‌های بعدی کمک می‌کند.
رطوبت و کپک؛ دشمن پنهان خانه
به گفته این متخصص، افزایش رطوبت در پاییز و زمستان می‌تواند زمینه رشد کپک را فراهم کند. سرویس‌های بهداشتی، فضای پشت شوفاژها و دیوارهای نم‌زده از جاهایی است که باید بررسی شود. تماس با کپک و برخی عوامل حساسیت‌زای محیطی ممکن است علائم را تشدید کند و کنترل آسم را دشوارتر کند.
چند راهکار ساده برای کاهش رطوبت
- تهویه منظم سرویس بهداشتی و حمام
- رفع فوری نم دیوار و نشتی لوله‌ها
- خشک نگه داشتن فضای پشت شوفاژ
- پرهیز از پهن کردن لباس خیس در اتاق خواب کودک
حیوانات خانگی، پرندگان و دود
آشورنیا حیوانات خانگی، پرندگان و انواع دود را از دیگر محرک‌های احتمالی آسم دانست. او گفت مواجهه کودک با آلرژن حیوانات فقط به تماس مستقیم محدود نیست و این مواد ممکن است از طریق لباس یا وسایل مدرسه دیگران هم منتقل شوند. پس در کودکانی که با وجود مصرف درست دارو هنوز علائم کنترل‌نشده دارند، بررسی دقیق عوامل محیطی اهمیت ویژه‌ای دارد.
هر عفونت تنفسی آنتی‌بیوتیک نمی‌خواهد
این فوق‌تخصص با تأکید بر مصرف منطقی آنتی‌بیوتیک گفت بخش عمده‌ای از عفونت‌های تنفسی شایع ویروسی‌اند و آنتی‌بیوتیک در درمان آن‌ها اثری ندارد. به گفته او، در بسیاری از موارد مایعات کافی، استراحت و در صورت نیاز داروی تب‌بر متناسب با سن و وزن کودک برای کنترل علائم سرماخوردگی کافی است. مصرف آنتی‌بیوتیک باید فقط بر اساس تشخیص و تجویز پزشک باشد.
۴ توصیه کلیدی برای والدین
آشورنیا در پایان بر چهار اقدام مهم برای کنترل آسم و کاهش خطر تشدید آن تأکید کرد:
- پیروی منظم از برنامه درمانی تجویزشده
- پرهیز از مواجهه با محرک‌های محیطی
- آموزش صحیح استفاده از اسپری‌های تنفسی
- پیگیری پزشکی پس از هر حمله
