مزاج شناسی چیست؟

مقدمه ای بر مزاج شناسی

یونانیان باستان معتقد بودند جهان از ۴ عنصر اصلی، آب، هوا، خاک و آتش ساخته شده است. به به عبارتی تمام اجزای سازنده دنیا از ترکیب این ۴ عنصر ساخته شده اند. به عنوان مثال، نور را مخلوطی از هوا و آتش تصور می کردند. پدر مکتب طب اخلاطی که در واقع براساس فلسفه بنیان نهاده شده بود، بقراط، طبیب معروف یونان باستان است و این طب تا حدود ۱۶۰۰ سال بعد در سراسر کشورهای دنیا از یونان و روم گرفته تا ایران و مصر و چین مورد استفاده و استناد قرار می گرفت.

مزاج شناسی رایگان | مشاوزه طب سنتی | پاک تن طب

امروزه نیز همچنان طب سنتی، گاهی در تکمیل و تایید طب نوین و گاهی نیز در مقابل آن، رواج داشته و طرفداران بسیاری دارد. دو گنجینه اصلی طب سنتی ایرانی یعنی کتاب قانون ابوعلی سینا و ذخیره خوارزمشاهی اسماعیل جرجانی که مربوط به قرن چهارم و پنجم هجری هستند، هنوز مورد ارجاع و مطالعه قرار می گیرند.

ابن سینا در کتاب قانون خود، جسم انسان را متشکل از دو عنصر آب و خاک و روح او را متشکل از دو عنصر آتش و هوا می دانست. شاید این دسته بندی امروزه چندان منطقی به نظر نرسد. اما می توان برداشت طب سنتی کهن را با علم امروزی نیز تطبیق داد. به این شکل که:

  • خاک نماینده جامدات،
  • آب نماینده مایعات،
  • هوا نماینده بخارات یا گازها،
  • و آتش نماینده نیروها در طبیعت و بدن انسان می باشد.

ابن سینا همچنین اساس ساختار هر چیزی را ترکیبی ناهمگن از صفات چهارگانه زیر در نظر گرفت:

  1. گرمی
  2. سردی
  3. رطوبت
  4. خشکی

با ترکیب این صفات، چهار صفت اصلی و چهار صفت مرکب پدید می آید که هرکدام یک مزاج نامیده می شود:

  1. مزاج سرد
  2. مزاج گرم
  3. مزاج تر
  4. مزاج خشک
  5. مزاج سرد و خشک
  6. مزاج سرد و تر
  7. مزاج گرم و خشک
  8. مزاج گرم و تر
  9. مزاج معتدل که از اعتدال نسبی تمام صفات به دست می آید.

مزاج افراد

انسان همانند هر موجود دیگری در جهان، ترکیبی از این ۴ صفت اصلی را در بدن خود دارد. اما توزیع این مزاج ها در بدن هر فرد با دیگری متفاوت است. مثلا ممکن است در بدن یک شخص، مزاج گرم و خشک غالب باشد و در بدن شخصی دیگر، مزاج سرد و تر. به عبارتی در بدن همه ما رطوبت، خشکی، گرمی و سردی به صورت مختلط وجود دارد، اما ممکن است یک یا چند صفت، در بدن یک فرد به میزان بیشتری از حد تعادل وجود داشته باشد. در این صورت مزاج شخص به سمت آن صفت می رود.

هر مزاج ویژگی های فیزیکی و شخصیتی مخصوص به خود را دارد که در ادامه با هرکدام آشنا خواهید شد.

لابد از خود می پرسید ارتباط این مزاج ها، به عناصر چهارگانه چیست؟

ابن سینا هر مزاج را براساس عناصر اربعه نشان می داد. مثلا طبع آتش، گرم و خشک، طبع خاک، سرد و خشک، طبع آب، سرد و تر و طبع هوا نیز گرم و تر است. بنابراین وقتی طبع یک شخص گرم و خشک است، برخی ویژگی های آتش در او نمایان است، به عنوان مثال، این افراد زود عصبانی می شوند و اصطلاحا زود جوش می آورند. همانند شراره های آتش که زبانه می کشند و ناپدید می شوند، این دسته از افراد، معمولا کارها را با عجله شروع می کنند و ناتمام رها می کنند.

بدن انسان، یک سیستم کامل

در طب سنتی، در اثر هضم غذا، چهار ماده در بدن به وجود می آید: دَم (یا خون)، بلغم، سودا و صفرا (یا زردآب). در حالت طبیعی بدن براساس نیاز طبیعی خود هر چهار ماده را تولید می کند و هرکدام جذب بافت ها و سلول های مورد نظر می شوند.

از نظر طب سنتی گوارش یا هضم غذا در چهار مرحله در بدن انجام می شود:

  1. هضم معدی: گوارش غذا در معده انجام می شود، سپس مواد مغذی دریافت شده از راه سیاه رگ به کبد (جگر سیاه) می رود. مواد زاید این مرحله از طریق مدفوع از روده دفع می شوند.
  2. هضم کبدی: این غذای هضم شده در داخل کبد تبدیل به خلط های چهارگانه (دَم، بلغم، سودا و صفرا) می شود. مواد زاید این مرحله از طریق ادرار و بوسیله کلیه ها دفع می شوند.
  3. هضم عروقی: خلط های تولید شده از راه رگ ها به سمت اندام های مختلف بدن هدایت می شود.
  4. هضم اندامی: خلط آماده توسط بافت ها و اندام ها جذب می شود. مواد زاید این مرحله و مرحله قبل، از طریق مو، ناخن، چرک، ترشحات گوش و بینی و غیره و عرق کردن از بدن خارج می شود.

اختلال در دفع مواد زائد، یا هر یک از مراحل بالا، سبب بروز بیماری های مختلف جسمی و روحی می شود. به عبارتی طب سنتی معتقد است که بدن انسان یک دستگاه کامل است و اگر ورودی و خروجی آن مناسب باشد، هیچ بیماری یا مشکلی برای بدن به وجود نخواهد آمد و سیستم گوارش قادر است سموم و گرفتگی ها را از بدن دفع کند. برای اینکه سیستم گوارش کار خود را به درستی انجام دهد، دو شرط اساسی لازم است وجود داشته باشد:

  1. غذای سالم و متناسب با نیاز بدن وارد سیستم گوارش شود.
  2. جگر و معده سالم باشند.

سوء مزاج و طب سنتی

برهم خوردن تعادل در تولید خلط ها یا عملکرد هرکدام از اندام ها می تواند منجر به غلبه ی خلط های دیگر شود. با غلبه ی خلط های دیگر (یعنی زیاد شدن یک خلط بیش از حد عادی خود در بدن)، غلبه ی مزاج یا سوء مزاج رخ می دهد. غلبه ی مزاج منشاء تمام بیماری ها مانند چاقی، سوء تغذیه، بیماری های قلبی، اعصاب، بیماری های گوارشی و … است.

زمانی که سوء مزاج برطرف شود، بدن خودبخود مشکلات را حل نموده و به حالت طبیعی خود بازمی گردد و بیماری برطرف می شود.

هر فرد دارای یک مزاج پایه یا جبلی است؛ مزاجی که با بستن نطفه شخص، در وجود او نهادینه می شود و شخصیت او و فیزیک بدنی او را می سازد. با افزایش سن فرد، تغییر محل زندگی، خوراک و به طور کلی عوامل محیطی، ممکن است

یک مزاج دیگر بر او غالب شود، که این سوء مزاج همانطور که گفتیم، منشاء بیماری های مختلف است.

پس برای رفع بیماری های یک شخص ابتدا باید مزاج پایه او مشخص شود، سپس غلبه ی مزاج توسط متخصص طب سنتی کشف و دستورات لازم برای رفع سوء مزاج، با کمک اصلاح غذایی و سبک زندگی، به شخص بیمار داده شود.

برخلاف طب نوین، که نتایج درمان با مصرف داروهای شیمیایی به سرعت حاصل می شوند، در طب سنتی، نتیجه ی مطلوب در طولانی مدت و به کندی بدست می آید. و نیازمند صبر و حوصله برای اصلاح تدریجی ساختار گوارشی و دفع بدن است.

اما مزیت طب سنتی نسبت به طب نوینِ برپایه ی داروهای شیمیایی این است که داروهای گیاهی در صورت مصرف درست و اصولی هیچ ضرری برای بدن ندارند.

اهمیت شناخت مزاج

اگر تعادل بدن انسان از نظر مزاجی حفظ شود، بدن سلامت خواهد بود. و خارج شدن از حالت تعادل مزاج، باعث بروز بیماری می شود. این برهم خوردن تعادل می تواند با افزایش هرکدام از صفات چهارگانه ی ابوعلی سینا به وجود آید.

صفات چهارگانه ی بدن انسان به عوامل مختلفی از جمله محیط جغرافیایی زندگی شخص، سن، فصل سال، خواب و بیداری، تغذیه و … بستگی دارد. بین تمام اینها باید تعادل برقرار باشد.

بنابراین از نظر طب سنتی نمی توان نسخه ی مشابهی برای فردی که در منطقه ی سردسیر و خشک زندگی می کند با شخصی که در منطقه ی مرطوب و گرمسیر زندگی می کند ارائه کرد. یا توصیه های سلامتی ارائه شده به یک فرد جوان با توصیه هایی که طب سنتی برای یک فرد سالخورده دارد متفاوت است.

این گستردگی پوشش وضعیت بیمار و در نظر گرفتن تمام ویژگی های روحی و جسمی بیمار در طب سنتی، مساله ای است که معمولا در طب نوین مورد توجه قرار نمی گیرد. به عنوان مثال بسیاری از مشکلات گوارشی مربوط به اعصاب و فشارهای روحی است و فرد با مراجعه به متخصص گوارش، داروهایی را دریافت می کند که تسکین دهنده سیستم گوارش هستند و مشکل را به صورت اساسی رفع نمی کنند. بنابراین با قطع مصرف دارو، دوباره مشکلات و ناراحتی ها حتی با شدت بیشتری بروز پیدا می کنند.

زمانی که شخص مزاج خود را بشناسد، با تغییر در سبک زندگی و تغذیه خود می تواند تعادل بهتری در زندگی برقرار کند. حتما در اطراف خود افرادی را دیده اید که با خوردن یک خرما بدنشان جوش می زند، یا با خوردن برخی خوراکی ها، دچار معده درد شدید می شوند. بچه هایی که بیحال و کم انرژی هستند، سالخوردگانی که همواره از پادرد یا کمردرد شکایت دارند. همه ی این مشکلات را می توان با تعادل مزاج بهبود بخشید.

یکی دیگر از فواید اصلاح مزاج، تغذیه مادر و نوزاد در دوران شیردهی است. اگر مادر مزاج خود و فرزندش را شناخته و براساس آن تغذیه خود را تنظیم کند، مشکلاتی از قبیل بی خوابی، دل درد و بی قراری کودک را می تواند کاهش دهد. همچنین، از عوارض بارداری مانند چاقی، افسردگی، سلولیت و … با روش های سالم و ایمن تر بکاهد.

معرفی خلط های چهارگانه:

  1. خلط دم: خلط دم یا خون، مایعی سرخ رنگ، شیرین، گرم و مرطوب است که بیشتر در کبد، قلب و رگ ها تولید می شود. خلط دم در سراسر بدن جریان پیدا کرده و تغذیه و تنفس سلول ها و بافت های مختلف بدن را به عهده دارد. بنابراین می توان گفت خلط دم مهم ترین خلط در بدن انسان است.

خون زمانی که از دستگاه گوارش وارد جگر شده و از آن عبور می کند، مواد غذایی و خلط های دیگر را دریافت کرده و با خود حمل می کند، به همین دلیل غلیظ است. قبل از اینکه خون به قلب برسد، مقداری از خلط های دیگر را از دست می دهد و روشن تر و روان تر می شود.

۲٫ خلط صفرا: خلط صفرا مایعی زردرنگ و تلخ، گرم و خشک است. این خلط نیز در کبد تولید و در کیسه صفرا ذخیره می شود و در زمان مورد نیاز از کیسه صفرا به دستگاه گوارش می ریزد. البته بقیه بافت ها نیز می توانند این خلط را تولید کنند. خلط صفرا در قدیم به کف خون معروف بوده است. خلط صفرا وظایف مختلفی را برعهده دارد، از جمله اینکه، باعث روان تر شدن جریان خون، دستگاه گوارش و تنظیم سوخت و ساز بدن می شود.

خلط صفرا شامل تمام هورمون ها، آنزیم ها، کلسترول و چربی ها، پلاسمای خون و بافت های غیرعضلانی مانند کبد، شش یا پوست است. کنترل صفرا بسیار مهم است؛ چون کاهش یا افزایش صفرا می تواند به مشکلات هورمونی، سرطان، عوارض بافتی و … منجر شود. یک وظیفه ی مهم دیگر صفرا، تحریک ماهیچه های مقعدی و بوجود آوردن احساس دفع است.

۳٫ خلط سودا: خلط سودا مایعی سیاه رنگ، سرد و خشک است که در اثر رسوب، سوختن یا تجمع خلط های دیگر (به خصوص صفرا) در تمام بافت های بدن، و همچنین با خوردن مواد غذایی سودازا، در جگر تولید می شود. خلط سودا به وسیله طحال از خون جدا، ذخیره و میزان آن تنظیم می شود.

سودا سنگین ترین خلط در بدن و در حالت عادی، ته نشین و رسوب خون است. سودا باعث تعادل خلط صفرا در بدن می شود اما افزایش بیش از حد آن می تواند سبب بروز بیماری های گوناگون مانند، لک و پیس، تپش قلب، تیرگی زیر چشم، ریزش مو، نقرس، آب سیاه، واریس، بواسیر، مشکلات جنسی، مشکلات عصبی، خار پاشنه، بیماری های مفاصل و … شود.

مهم ترین وظایف سودا، شرکت در ساختار اسکلتی و سخت بدن، موها و ناخن ها و شرکت در فرآیند لختگی خون، تحریک اشتها و همچنین روان کردن فرآیند دفع است.

۴٫ خلط بلغم: خلط بلغم مایعی بیرنگ یا زرد رنگ، شیرین، سرد و مرطوب بوده که در معده تولید می شود اما در تمام بدن با خون جریان می یابد. بلغم شبیه پیه است و در طب سنتی به آن خون خام نیز می گویند. اگر خون در بدن کم شود، بلغم جای آن را می گیرد و به خون تبدیل می شود. بلغم تعادل چربی، تنظیم رطوبت بدن و ایجاد شفافیت و نرمی در پوست را نیز بر عهده دارد.

ویژگی های مزاج های مختلف

تاکنون خلط های چهارگانه را معرفی کرده ایم. بدن هر انسانی ترکیبی از این خلط ها است و کم و زیاد بودن یک خلط در بدن باعث تفاوت در شکل ساختمان بدن، تفاوت در صورت، استخوان بندی، چاقی یا لاغری، رنگ پوست، جنس، رنگ و شکل موها، ویژگی های رفتاری و اخلاقی، تمایلات غذایی، علاقه مندی ها و بسیاری دیگر از ویژگی های شخص می شود.

تشخیص مزاج فرد، امری تخصصی است که باید توسط مشاور ماهر طب سنتی انجام گیرد. زیرا مزاج افراد، به صورت طیفی است و دو فردی که مزاج یکسانی دارند، میزان غلبه ی خلط در بدن شان یکسان نیست. علاوه بر این، در اثر عوامل محیطی، معمولا افراد دچار غلبه ی مزاج می شوند و تشخیص مزاج پایه ی آنها به سادگی میسر نیست و افراد بدون تخصص، معمولا دچار سردرگمی می شوند.

پاسخ دادن به سوالات تست های شخصیتی و مزاج شناسی داخل سایت یا مجلات نیز، هرگز نمی توانند نظر قطعی و پاسخ کاملا صحیحی ارائه کنند. چون هوش مصنوعی یا نتایج آماری، قادر به تجزیه و تحلیل دقیق تمام ویژگی های جسمی و شخصیتی شخص نمی تواند باشد. بنابراین پیشنهاد می شود برای تشخیص مزاج خود، به یک متخصص طب سنتی مراجعه کنید.

خبر خوب این است که شما می توانید از طریق فرم مزاج شناسی داخل سایت، با ما در ارتباط باشید. مشاوران تیم سلامتی پاک تن طب، در اسرع وقت فرم مزاج شناسی شما را بررسی نموده و با شما تماس خواهند گرفت و با بررسی دقیق ویژگی های شما، و در صورت تمایل، مراجعه ی حضوری، شما را به صورت رایگان مشاوره و راهنمایی خواهند نمود.

ویژگی های افراد دَمَوی مزاج

افرادی که خلط دم در بدن آن ها غالب است، دموی مزاج نامیده می شوند. غلبه ی خلط دم، به طور کلی منجر به خصوصیات جسمی زیر می شود:

  1. استخوان بندی درشت و هیکل عضلانی و قوی گوشتی
  2. وجود جوش در نقاط مختلف بدن
  3. سرخ بودن پوست صورت و زبان
  4. شیرین بودن طعم دهان
  5. تحمل بی خوابی ندارند
  6. صدای رسا و محکم دارند
  7. زیاد بودن رشد موها و ناخن ها
  8. چشم ها ریز و بادامی شکل هستند و …

ویژگی های روحی و شخصیتی:

  1. باهوش
  2. خوش برخورد، خوش اخلاق و صمیمی
  3. سیاست مدار
  4. میل جنسی زیاد
  5. دست و دلباز
  6. شوخ طبع و اجتماعی
  7. تنوع طلب و علاقه مند به انجام کارهای جدید
  8. اهل تفریح و مسافرت و خوش گذرانی
  9. خوش صحبت، پرحرف، حاضرجواب
  10. بی خیال، آسان گیر و مثبت اندیش
  11. معمولا دیر عصبانی می شوند اما در هنگام عصبانیت غیرقابل کنترل و خطرناک هستند.
  12. خیلی منظم نیستند و دقت بالایی ندارند. و …

غلبه ی دم در افراد باعث بروز بیماری های خونی و به خصوص فشار خون بالا، تپش قلب، افزایش غلظت خون، کلسترول بالا، دیابت، سکته مغزی و قلبی، سردرد، آفت دهانی، جوش های پوستی، کهیر، سوزش سر معده و … می شود.

ویژگی های افردا صفراوی مزاج

صفراوی مزاج ها، خلط صفرای زیادی در بدن دارند. غلبه ی خلط صفرا، به طور کلی منجر به خصوصیات جسمی زیر می شود:

  1. استخوان بندی نسبتا خوب
  2. اعضای بدن معمولا لاغر و کشیده هستند
  3. چشم های معمولا درشتی دارند با رنگ قهوه ای تا سیاه
  4. معمولا پرمو هستند
  5. خشکی دهان و عطش فراوان
  6. پوست خشک
  7. قدرت بدنی معمولا بالایی دارند.

ویژگی های روحی و شخصیتی:

  1. شخصیت های پایداری نیستند و پرش شغلی و احساسی زیادی دارند.
  2. کم حوصله اند و زود از یک کار خسته می شوند
  3. هوش بسیار بالا
  4. سریع و بلند صحبت می کنند
  5. روابط عمومی و نظم بالایی دارند
  6. عجول، شتاب زده ولی گاها محتاط هستند
  7. حاضر جواب و رُک
  8. آینده نگر و محاسبه گر
  9. سریع خشمگین می شوند و سریع عصبانیت شان فروکش می کند
  10. میل جنسی متعادل دارند
  11. عاشق، حساس و احساساتی هستند

غلبه ی صفرا در افراد باعث سردرد، میگرن، مشکلات گوارشی و سوزش سر معده، مشکلات خشکی پوست و اگزما، ابتلا به بیماری های کبدی به دلیل مصرف زیاد مایعات خنک، مشکلات روحی و اعصاب، شوره سر، یبوست، بواسیر، تپش قلب، پرکاری تیروئید، اختلال شیدایی یا دوقطبی، سنگ کیسه صفرا، هپاتیت و … می شود.

ویژگی های افراد سودایی مزاج

سودایی مزاج ها، خلط سودای زیادتری در بدن خود دارند. غلبه ی خلط سودا، به طور کلی منجر به خصوصیات جسمی زیر می شود:

  1. استخوان بندی ریز و کشیده
  2. اندام لاغر و ظریف و صورت کوچک
  3. رنگ پوست معمولا یا سفید یا سبزه
  4. موی سر و بدن معمولا ضخیم و خشک و مشکی
  5. احتمال دارد موها زود سفید شوند، یا ریزش مو در کل سر وجود داشته باشد.
  6. خون غلیظ و سیاه
  7. احساس شور یا بی مزه بودن دهان بخصوص در هنگام صبح
  8. در صورت چاق شدن معمولا از ناحیه میانی بدن (کمر و شکم) چاق می شوند
  9. معمولا کم عرق می کنند.
  10. تیرگی زیر چشم در افراد سوداوی شایع است

ویژگی های روحی و شخصیتی:

  1. معمولا آرام و با دقت صحبت می کنند. صدای رسایی ندارند
  2. زود گرسنه و زود هم سیر می شوند
  3. معمولا علاقه چندانی به ترشیجات ندارند
  4. میل جنسی نسبتا زیادی دارند اما توان جنسی شان کم است. آنها بیشتر علاقه مند به رفتار محبت آمیز هستند تا آمیزش جنسی
  5. کم قدرت و کم انرژی هستند
  6. ساکت و درونگرا هستند. توی جمع ها وارد بحث ها نمی شوند
  7. معمولا از اجتماع گریزانند و با سروصدا و شلوغی میانه ی خوبی ندارند
  8. خشک و جدی هستند و شوخی کردن را خیلی بلد نیستند
  9. افرادی منظم، محاسبه گر، دوراندیش و دقیق هستند
  10. به جزئیات و زوایای مختلف یک مساله خیلی خوب توجه می کنند
  11. آنها سیاست مداران خوبی هستند
  12. زیاد با معنویت و احساسات میانه ندارند
  13. کارهای ظریف و هنری را خوب انجام می دهند
  14. محتاط و ریسک ناپذیر هستند و به هرکسی اعتماد نمی کنند
  15. قابل اعتماد و امانت دار هستند
  16. معمولا فکر و خیال و وسواس زیادی دارند
  17. بلندپرواز و دارای افکار، رویاها و آرزوهای بزرگ هستند
  18. خشم خود را کنترل می کنند اما کینه ای هستند و معمولا بدی ها را فراموش نمی کنند
  19. پرتوقع، ناراضی، منفی نگر، حساس و زودرنج هستند

غلبه ی سودا در افراد بیشتر باعث بیماری های روحی روانی، وسواس، بدبینی، تمایل به خودکشی، افسردگی، مشکلات ادراری، نقرس، مشکلات تیروئید، پارکینسون، اسکیزوفرنی، مشکلات مفصلی، گرفتگی عضلات، مشکلات گوارشی مانند رفلاکس اسید معده، یبوست، نفخ، مشکلات پوستی مانند جوش، کهیر، خشکی پوست، مشکلات مو مانند ریزش، سفید شدن زودهنگام موها، موخوره و … می شود.

ویژگی های افراد بلغمی مزاج

بلغمی مزاج ها، خلط بلغم زیادتری در بدن خود دارند. غلبه ی خلط بلغم، به طور کلی منجر به خصوصیات جسمی زیر می شود:

  1. پوست سفید، نرم و روشن
  2. هیکل درشت و دنبه ای با قد کوتاه. معمولا چاقی شکمی دارند.
  3. شانه های افتاده و قفسه سینه غیرفراخ
  4. این افراد ذاتا چاق هستند و اگر بخواهند با فشار لاغر شوند، مریض می شوند
  5. دندان ها و ناخن های ضعیف و شکننده ای دارند
  6. پوست سرد و مرطوب و شل
  7. کند بودن سرعت رشد موها و ناخن ها
  8. خوش خواب
  9. موها کم پشت و نازک و صاف با رشد کم
  10. رنگ موها و چشم ها معمولا روشن است.
  11. زیاد آب نمی نوشند
  12. طعم دهان ترش و معده شان ضعیف است
  13. زود به زود مریض می شوند
  14. در فصل تابستان از کولر فراری اند

ویژگی های روحی و شخصیتی:

  1. سست اراده و تنبل اند
  2. طلح طلب و آرام هستند
  3. کمی آب زیرکاه اند
  4. معمولا ترسو و محافظه کار هستند و کمتر دعوا می کنند
  5. شوخ طبع هستند اما معمولا کم حرف اند
  6. فراموش کار اند
  7. میل جنسی ضعیف دارند
  8. ظریف و ریزبین و دقیق اند
  9. منظم هستند
  10. حسابگر هستند
  11. منطقی و عاقل هستند
  12. اهل ریسک و هیجان نیستند
  13. زیاد دچار افسردگی و مشکلات روحی نمی شوند
  14. حساس و احساساتی نیستند
  15. خونسرد و کم انرژی و کم جنب و جوش
  16. علاقه ای به یادگیری ندارند
  17. صبور و پرحوصله
  18. سربه زیر و سازگار و انعطاف پذیر
  19. سخاوتمند، مذهبی و اهل معنویات،
  20. قابل اعتماد و دلسوز، دوستان خوب

غلبه ی بلغم در افراد، بیشتر باعث ضعف، بیحالی، سنگینی، سستی و خواب آلودگی بدن می شود. همچنین، اضافه وزن و مشکلات مربوط به آن در این افراد شایع است. فراموشی، اختلال حافظه، کندذهنی و حواس پرتی نیز از مشکلات شایع غلبه ی بلغم است. مشکلات مثانه، ترشحات پشت حلق، مشکلات گوارشی، درد معده، نفخ، رفلاکس، مشکلات جنسی، دردهای استخوانی، آرتروز، رماتیسم، مشکلات مفصلی، دیابت، رعشه و لرزش دست و پا، پارکینسون و … نیز برخی بیماری های شایع در هنگام بروز غلبه بلغم در افراد است.

هر آنچه با آن سروکار دارید، مزاج دارد!

شاید شنیده باشید که هر ماده غذایی مزاج مخصوص به خود را دارد. مثلا از قدیم به خاطر داریم که بعد از خوردن آش، مادربزرگ مان برای اینکه اصطلاحا سردی مان نکند، از مهمانان با چای نبات پذیرایی می کرد. در دستورهای غذایی غذاهای سنتی و اصیل هر شهر نیز، این اصلاح مزاج در غذاها وجود دارد. مثلا در کنار ماهی، خرما سرو می شود. یا در دستور ماهی شکم پر، داخل شکم ماهی با مواد غذایی مانند گردو و سبزیجات گرم پر می شود.

در یک مطلب مجزا و مفصل به طبع انواع مواد غذایی خواهیم پرداخت، اما بد نیست بدانید که به جز غذاها، هر چیزی که در اطراف شما وجود دارد، حتی زمان های مختلف یک روز، بازه های مختلف سنی، جنسیت انسان، رنگ ها، اجسام، حیوانات و فصل های سال نیز طبع و مزاج دارند. در ادامه به بررسی هر کدام می پردازیم.

فصل های سال:

فصل بهار: فصل بهار، معتدل ترین فصل ها و برای تمام مزاج ها مناسب است. اما به طور کلی طبیعت بهار حرارت و رطوبت ملایم دارد. یعنی گرم و تر است و برای سودایی ها بهترین فصل می باشد. سیستم گوارش انسان در فصل زمستان فعال تر می شود و قوی تر کار می کند. دلیل آن نیز نیاز بیشتر بدن به مواد غذایی و انرژی است. در نتیجه ممکن است میزان حجم مواد زائد و بیماری زا در بدن افزایش یافته و در بافت ها و دستگاه های مختلف بدن رسوب کند. به دلیل سرما و کاهش تعریق و کاهش انرژی، این رسوبات دفع کمتری نیز دارند. در فصل بهار، خلط های بدن که راکد بوده اند، به دلیل گرما به جریان می افتند. این جریان خلط های راکد که اکنون به جریان افتاده اند در صورتی که نتوانند از بدن دفع شوند، ممکن است باعث بروز مشکلات و بیماری شوند. این بیماری ها شامل، بیماری های مفاصل، زکام، گرفتگی مغز و بینی، سینوزیت، حساسیت فصلی، وسواس، سکته، تشدید صرع و … می باشد. برای جلوگیری از این مشکلات، بهترین کار، فصد (خون گیری) در اوایل فصل، حجامت، استفاده از رژیم های پاکسازی مانند رژیم آلو انجیر برای پاکسازی سیستم گوارشی و بخصوص روده ها، استفاده از داروهای گیاهی مسهل مانند گل سرخ و ثنا، توجه به رژیم غذایی و نوشیدن عرقیجات خنک و نوشیدنی های تصفیه کننده خون است. در فصل بهار، باید از خوردن غذاهای گرم و تر و نیز غذاهای سنگین، تا حد امکان پرهیز نمود. شیرینی ها، کیک خامه ای، حتی شیرینی های طبیعی مانند انگور و خرما، نوشیدنی های لبنی، باید به حداقل برسند. از طرف دیگر، غذاهایی مانند بورانی، آش، سمنو، کاهو سکنجبین، مصرف سبزیجاتی مانند اسفناج، شبدر و یونجه، مصرف حبوبات سبک مانند ماش و نخود فرنگی، توصیه می شود. در ابتدای فصل بهار، در مهمانی های نوروزی بسیار باید مراقب پرخوری و مصرف بیش از حد آجیل های مختلف باشید، که بسیار بیماری زا هستند.

فصل تابستان: طبیعت تابستان گرم و خشک است. در این فصل خلط دم و بلغم کاهش پیدا کرده و صفرا زیاد می شود. بنابراین عموما باعث تحلیل قوا می شود. به دلیل زیاد شدن صفرا در بدن، خصوصا افراد صفراوی مزاج، باید از نوشیدنی ها و غذاهای سرد، زیاد استفاده کنند. همانطور که قبلا گفتیم افراد با طبع سرد و تر، یعنی مزاج بلغمی و همچنین افراد سالخورده، با تابستان بسیار راحت اند، در حالی که صفراوی ها تابستان را خیلی دوست ندارند! در تابستان، گرمای بدن بیرون می ریزد بنابراین باطن بدن سرد می شود و هضم دچار ضعف خواهد بود. پس بهتر است تغذیه در این فصل، سبک و نرم باشد. همچنین پرخوری در فصل تابستان بیشتر از فصل های دیگر به بدن آسیب می زند.

مصرف سبزیجات گرم و خشک مانند ترخون، شاهی، جعفری، مرزه، شنبلیله، نعناع و پونه، تره، شوید و کرفس، سیر و پیازچه، ادویه جات تند، زنجبیل، دارچین، هل، زعفران، خردل، باید با احتیاط مصرف شوند. مصرف نمک و تنقلات شور نیز باید به حداقل برسد. چرا که هم باعث زیاد شدن عطش و هم گرمی بدن می شود. شاید بتوان گفت فسنجان و مواد غذایی سرخ کرده و بوداده نامناسب ترین غذاها برای این فصل است. گوشت قرمز و بخصوص گوشت شتر، گرمای زیادی دارد و بهتر است کمتر مصرف شود. به جای آن می توان گوشت سفید مانند گوشت ماهی و پرندگان، به خصوص کبک و بلدرچین را جایگزین نمود. همچنین شیرینی جات و شکلات، عسل، ارده، کشمش، خرما، مویز، انجیر، بادام هندی، گردو، پسته، شاهدانه، موز، آناناس، خربزه و انبه، دارای طبیعت گرم و خشک هستند و باید در مصرف آنها اعتدال را بسیار رعایت کرد. شربت های خنک، آب میوه های طبیعی، عرقیجات با طبع خنک، میوه های خنک مثل خیار و هندوانه و غذاهای ترش برای این فصل مناسب اند. بهترین غذا برای این فصل آب دوغ خیار (البته بسیار سرد است و باید براساس مزاج اشخاص با مصرف مصلحات آن همراه باشد)، بورانی، ماست و خیار، غذاهای آب پز، کدوی پخته، سالاد کاهو، سوپ جو و آش جو غذاهای مناسبی برای تابستان هستند. میوه های ترش و شیرین مانند شاه توت، تمشک، سیب ترش، آلبالو، آلو، گوجه سبز، زردآلو، گریپ فروت برای تعادل بدن مناسب اند. البته افراد با مزاج سرد، در مصرف غذاهای با طبع سرد حتی در فصل تابستان نباید زیاده روی نکنند. برعکس فصل بهار که فصل جنب و جوش و ورزش است، در این فصل، آرامش و استراحت، به دلیل ضعف بدن، بیشتر لازم است. در این فصل بیماری های عصبی، به خصوص در صفراوی مزاج ها بیشتر شیوع پیدا می کند.

فصل پاییز: پاییز به طور کلی سرد و خشک است. اما در سرما و گرما نسبتا معتدل است. مصرف غذاهای سرد در این فصل باعث مرض خواهد شد. نوشیدن آب سرد، حمام سرد، و خوابیدن بر روی زمین سرد ممنوع است. فصل پاییز سودازا است. میوه هایی مانند سیب، به، کدو حلوایی و گلابی به سودازدایی کمک می کنند و باعث بیرون راندن مواد زائد از بدن می شود. مصرف مواد غذایی سودازا، مانند گوشت های مانده و پیر، سبزیجاتی که تفت خورده اند، ادویه جات خیلی گرم و مواد غذایی فریزری باید به حداقل برسد. استفاده از گوشت بره و گوشت مرغ، یا کبک یا بلدرچین بهتر از گوشت های دیگر است. مصرف شیرینی، به خصوص شیرینی های مغزدار، که از مغز بادام، گردو، بادام هندی و پسته تهیه شده باشند، مناسب فصل پاییز است.

یکی دیگر از تدابیر مهم این فصل، پوشاندن سر و صورت و گرم نگه داشتن آن است. اگر سر سرما بخورد، منافذ پوستی بسته شده و باعث تجمع بخارهای سمی و مواد زائد در سر می شود. در نتیجه بیماری هایی مانند زکام، سینوزیت و سرفه رخ می دهد.

فصل زمستان: در فصل زمستان، خورشید در دورترین فاصله از زمین قرار می گیرد، و هوا سرد و بارندگی زیاد می شود. بنابراین طبیعت زمستان سرد و مرطوب است. زمستان دقیقا برعکس تابستان است و توصیه های این فصل برعکس فصل تابستان هستند. بدن در این فصل نیازمند انرژی زیاد است، بنابراین در فصل زمستان باید غذاهای مقوی تر و دارای ارزش غذایی بالاتر مصرف کرد. باید غذاهای سنگین، گوشتی، با چربی بیشتر ( البته چربی سالم) و سبزی هایی مانند کلم و چغندر در سبد غذایی قرار گیرند؛ چرا که معده در فصل زمستان، گرم تر و قوی تر می باشد و راحت تر می تواند غذاها را گوارش کند. بنابراین حلیم، کله پاچه و فسنجان که برای فصل های دیگر مناسب نیستند، در این فصل می توان بیشتر مصرف کرد. استفاده از مسهل ها، در فصل زمستان توصیه نمی شود چرا که باعث ضعف بدن می شود. فعالیت بدن نیز در این فصل، برعکس تابستان باید بیشتر باشد. چرا که ورزش باعث افزایش خلط صفرا شده و از بروز بیماری های مربوط به این فصل پیشگیری می کند.

فصل زمستان فصل افسردگی است و غم و اندوه در این فصل باعث ازدیاد سودا در بدن می شود. بنابراین در این فصل سعی کنید شادتر باشید و بیشتر با دوستان خود در جمع های صمیمی جمع شوید.

تنظیم رطوبت خانه و استحمام مرتب با آب ولرم نیز در این فصل توصیه می شود. توجه شود که گرمای زیاد خانه و استحمام با آب داغ سبب افزایش خشکی و بسته شدن منافذ پوست می شود. برای تنظیم رطوبت فضای منزل می توانید از دستگاه های بخور موجود در بازار استفاده کنید. البته این کار را با قرار دادن یک کتری حاوی برگ اکالیپتوس یا شلغم، برروی بخاری یا سماور نیز انجام دهید.

در این فصل، بیماری های تنفسی و نیز بیماری های پوستی و اگزما شایع می شوند.بیماری های مفصلی، زکام، سرماخوردگی و بیماری های مربوط به ریه، در این فصل شیوع پیدا می کنند.

 

مشاوره مزاج شناسی و اصلاح مزاج رایگان

شما می توانید با مراجعه به صفحه مزاج شناسی رایگان و با پر کردن فرم مزاج شناسی، نسبت به دریافت مشاوره های رایگان مزاج شناسی و طب سنتی اقدام نمایید.

دیدگاه‌ها (۰)

*
*